Contact met uw bond
033-4953020


‘Op orde brengen basisgereedheid krijgsmacht eerste prioriteit’

Websize Rutte 3 Bordesscène met koning video image EO Blauw Bloed
Na ruim zeven maanden onderhandelen en formeren stonden ze in de late ochtenduren van donderdag 26 oktober jl. dan eindelijk op het bordes met de koning: De leden van het kabinet Rutte III onder wie de nieuwe minister van Defensie, Ank Bijleveld-Schouten. “Ik heb er gewoon veel zin in”, vertrouwde ze het verzamelde journaille toe, luttele momenten nadat ze door formateur Rutte op 23 oktober jl. was bevraagd over onder meer haar antecedenten.

Websize Nwe Pol Lei Overdracht bestuur departement“Het is een zware verantwoordelijkheid”, begreep ze, “zeker als je kijkt naar wat er de afgelopen jaren is gebeurd. Het belangrijkste is om het vertrouwen in Defensie terug te winnen, zowel bij het personeel maar ook in het land.”
Bijleveld gaat in ieder geval direct werk maken van het “op orde brengen van de basisgereedheid” van de krijgsmacht.

‘Tricks & tips’
Maar de opvolgster van Jeanine Hennis-Plasschaert spreekt haar vader regelmatig, - en die is oud-beroepsmilitair. Van hem heeft ze al een stevige ransel aan praktische “tricks & tips” meegekregen. Afwachten dus hoe die aanwijzingen en directieven gaan uitpakken bij het (weer) op orde brengen van een departement dat onder meer het kleverige imago van chaotisch en falend management steunend en kreunend met zich meezeult.

Of ze, in navolging van Hennis, ook onder een parachute zou gaan hangen, wilde men weten. “Nee” was het stellige antwoord, “dat ga ik niet doen omdat ik niet zo van grote hoogtes houd.” Een Defensieminister die last heeft van hoogtevrees…

Anna Theodora Bernardina (Ank) Bijleveld-Schouten (55), is geen onbekende noch een onbeschreven blad op het Haagse Binnenhof. Ze wasWebsize Nwe Pol Lei drs. a.th.b. bijleveld schouten 5112 liggend gedurende twee perioden (1989-2001; 2010-2011) lid van de Tweede Kamer. In het kabinet Balkenende IV (CDA, PvdA en ChristenUnie) fungeerde ze als staatssecretaris van Binnenlandse Zaken met in haar portefeuille onder meer (het lastige dossier) Koninkrijksrelaties. Ook in de provinciale en gemeentelijke politiek heeft Bijleveld haar sporen verdiend onder meer als eerste burgemeester van fusiegemeente Hof van Twente en als Commissaris van de Koning in Overijssel.

‘Kleine generaal’
De bestuurskundige, die binnen het CDA op de linkerflank verkeert, wordt geprezen als een geestdriftige, hardwerkende bestuurder met “bindend vermogen, benaderbaar en bereikbaar”. Een “warme innemende persoonlijkheid”. Maar hoe aimabel en meegaand ze ook mag ogen, de nieuwe minister van Defensie is met name ook “dwingend en dominant”. Ze laat er geen misverstand over bestaan wie “de baas” is. De gelouterde politica wordt dan ook de “kleine generaal” genoemd vanwege haar lichaamslengte en manier van besturen. Daar kunnen ze ook op de voormalige Nederlandse Antillen van meepraten.

Als staatssecretaris verantwoordelijk voor Koninkrijksrelaties moest Bijleveld onder meer de bestuurlijke vernieuwing van de Antilliaanse eilanden op de rails zetten en op koers houden. De eilanden Curaçao en Sint Maarten werden een apart land binnen het Koninkrijk terwijl Bonaire, Sint Eustatius en Saba de status kregen van Openbaar Lichaam (bijzondere gemeente). Het was een taaie klus waarbij het er vaak (ook verbaal) niet zachtzinnig aan toe ging. Maar Bijleveld wist het schip behendig de veilige haven van de ‘magische’ uitvoeringsdatum 10-10-10 binnen te loodsen.

Die houding en karaktereigenschappen van de “kleine generaal” zullen hard nodig zijn en van pas komen op het ministerie van Defensie, valt in kringen van ‘defensie-op-de-voet-volgers’ op te tekenen. De minister en haar staatssecretaris wacht namelijk “de zware opdracht om in een complexe geopolitieke situatie te werken aan herstel van vertrouwen”, schreef dagblad Tubantia (21-10-17).

Slecht in organiseren tegenspraak
Generaal b.d. Dick Berlijn (de eerste Commandant der Strijdkrachten en daarvoor Chef Defensiestaf), heeft er alle vertrouwen in dat Bijleveld die kar wel kan trekken, ook al omdat ze over het vermogen beschikt zich “dossiers snel eigen te maken” en om rap de defensieorganisatie te doorgronden.
En dat Bijleveld geen specifieke defensie-ervaring heeft, hoeft niet in haar nadeel te werken, denkt Berlijn. Hij vindt het een interessant gegeven dat haar vader beroepsmilitair is geweest. “Iemand met die achtergrond kan misschien net iets beter invoelen wat het betekent militair te zijn.”

Maar een kritische politieke waarnemer wijst ook op een eigenschap die de nieuwe politieke leidsvrouw op Defensie parten zou kunnen spelen. Bijleveld zou namelijk niet behendig zijn in “het organiseren van tegenspraak”.

Websize Nwe Pol Lei drs. b. visser 5404 liggendMisschien komen (constructieve) tegenspraak en tegenkantingen wel uit de hoek van de staatssecretaris. Minister Bijleveld is blij met haar medebestuurder Barbara Visser van de VVD: “We gaan er samen voor staan en ik heb er ook veel vertrouwen in dat we dat goed kunnen doen met zijn tweeën”, liet ze optekenen.

‘Dingen veranderen’
Visser (40) verruilt na vijf jaar de Tweede Kamer voor het staatssecretariaat. Een functie die, na te zijn afgeschaft onder Rutte I, een (naar verluidt door CDA, D66 en CU afgedwongen) comeback maakt op het ministerie van Defensie.
Als staatssecretaris krijgt Visser personeel en materieel onder haar hoede en moet (mede) de problemen die Defensie plagen gaan oplossen.

“Ambitieus en loyaal, maar zonder veel resultaat”, gaf NRC Handelsblad als kop mee aan een levensloopartikel over de kersverse staatssecretaris. De bedrijfskundige (Vrije Universiteit, Amsterdam) is opgetogen dat waar Hennis “continu voor geknokt heeft”, namelijk meer budget voor Defensie, “er nu ligt en zwart op wit in het Regeerakkoord staat. Samen met de minister maar vooral ook met de organisatie kijken hoe we dat op een goede manier kunnen besteden.”

Ze erkent dat ze geen “militair verleden” heeft. “Maar ik heb van dichtbij meegemaakt wat veiligheid betekent, wat oorlog betekent. Ik heb met eigen ogen gezien hoe een mensenleven door oorlog in één klap kan veranderen”, verwijst Visser naar haar Kroatische achtergrond[1]. “We realiseren ons dat niet in Nederland. Dagelijks staan er vele militairen klaar om voor ons die veiligheid te beschermen.”
“Zij zetten zich - soms met gevaar voor eigen leven - in voor ons land. Dit belangrijke werk moeten ze zo goed en zo veilig mogelijk kunnen doen. Daarvoor moeten ze juiste spullen hebben, voldoende collega’s om samen de klus te klaren en ze kunnen trainen en oefenen. En natuurlijk verdienen zij goede arbeidsvoorwaarden. Daar wil ik me graag in mijn rol als staatsecretaris voor inzetten. Mét en vóór alle mensen bij Defensie.”

De jonge staatssecretaris die haar politiek-bestuurlijke tanden sleep in de gemeenteraad van Zaanstad, had als Kamerlid verkeer, water, luchtvaart en visserij in haar portefeuille. Maar ze toonde zich met name een groot voorstander van de aanleg van meer snelwegen.
Ze wordt als “ambitieus en loyaal” gekenschetst en begiftigd met onder meer een scherp afgestelde antenne voor publiciteit.

Websize Nwe Pol Lei Ss Visser arriveert op DefensieHerculisch aandoende taak
Minister Bijleveld en haar sidekick Visser, staan voor de bijna herculisch aandoende taak om de effecten van jarenlange ongekende bezuinigingen, stuk voor stuk, beetje bij beetje van de diep insnijdende kantjes te ontdoen. Het weer op orde brengen van een Defensieorganisatie die “op haar tandvlees loopt”, zoals de vorige CDS, generaal Middendorp, zei naar aanleiding van het vernietigende rapport van de Onderzoeksraad voor Veiligheid over het mortierongeluk in Mali

Het nieuwe kabinet trekt weliswaar extra geld uit voor de krijgsmacht maar dat is nog lang niet genoeg om de door de bezuinigingsdrift van voorgaande kabinetten ontstane tekorten (personeel en materieel) in te lopen. Met name voor de staatssecretaris (personeel en materieel) is het terstond alle hens aan dek om alleen al (te proberen) de duizenden vacatures weg te werken.

De minister gaat om te beginnen “luisteren en praten”. Haar oor te luisteren leggen in de organisatie en “praten met mensen”, hoog en laag gepositioneerd, en vervolgens hard gaan werken aan een nieuwe Defensie Nota.

 


[1] De nieuwe staatssecretaris van Defensie werd, kind van een Kroatische moeder en een Nederlandse vader, in het Kroatische Šibenik geboren. Het gezin verhuisde naar Zaandam toen Visser nog maar pas 3 jaar was. Elf jaar later, op bezoek bij haar grootouders in het inmiddels uiteenvallende Joegoslavië, maakte ze in alle hevigheid het oorlogsgeweld mee waarmee de versplintering van de ‘Socialistische Federale Republiek Joegoslavië’ gepaard ging.