Contact met uw bond
033-4962722


Soldatenkerk (initiatief van missie-krijgsmachtpredikanten) wil voorzien in die behoefte

Het idee kwam van de krijgsmachtpredikanten Mark Boersma, Fred Omvlee en hun (inmiddels afgezwaaide) ‘wapenbroeder’ Henk Fonteyn
[1]. De Defensiedominees Websize Ubels Dienst te veldehadden in het veld signalen opgevangen dat met name missie-veteranen eenmaal weer thuis, toch wel een dienst c.q. viering als in het uitzendgebied, of op een schip, node misten.

In de woorden van de initiatiefnemers: “Vanuit het werk als geestelijk verzorger bij Defensie zien we een behoefte bij militairen, thuisfront, oud-militairen, veteranen, om op gezette tijden (zon- en feestdagen) bezinningsbijeenkomsten/kerkdiensten/herdenkingen bij te wonen in een setting waarin men zich herkend en erkend voelt.”

De ‘dooms’ besloten de schouders te zetten onder het organiseren in Nederland van, in wezen, overeenkomstige diensten als in de missiegebieden het geval is. Met hun plan stapten ze naar de hoofdkrijgsmachtpredikant (HKP) Klaas Henk Ubels die daar wel oren naar had. Het betekende de geboorte van ‘Soldatenkerk’!

Verschillende doelgroepen
Op een zonnige lentedag op de Veluwe doet de hoofdkrijgsmachtpredikant ACOM Journaal “het idee achter Soldatenkerk” uit de doeken. Het terughalen en herbeleven als het ware van die bezinningsmomenten op uitzending die een bijzondere lading kregen door de uitzonderlijke omgeving en omstandigheden. Dat element misten de veteranen bij de kerkdiensten thuis. “We zijn het ‘Soldatenkerk’ gaan noemen om het laagdrempelig te houden, hoewel ik besef dat het woord ‘kerk’ weer een drempel kan opwerpen. Maar dat is de naam in de ontwikkelingsfase waarin we nu zitten”, licht Ubels toe.

De vieringen zijn, conform het oorspronkelijke plan van de initiatiefnemers, niet louter en alleen voor veteranen maar met name ook voor het c.q. hun thuisfront. Bovendien hebben de vieringen in het kader van Soldatenkerk ook een voorlichtingsoogmerk. Lokale kerken krijgen zo inzicht voor wat betreft de bezinningsmomenten in het missiegebied.


“We hebben eigenlijk verschillende doelgroepen voor ogen”, verheldert Ubels. “In de eerste plaats de veteranen die zo’n dienst nog eens willen meemaken; het thuisfront, maar zeker ook de actief dienende militairen die (nog niet) de veteranenstatus bezitten. En daarnaast de gemeenteleden, parochianen van plaatselijke kerken. Als die groepen met elkaar in gesprek kunnen gaan dan is het plaatje rond, om het zo te zeggen. Om die reden organiseren we vooraf een gezamenlijke maaltijd en na afloop napraten bij een kopje koffie. Dat is in grote lijnen de insteek van Soldatenkerk.”

Websize Ubels Echos Home De LandingVerschillende locaties
De behoefte aan bezinningsmomenten zoals men die kent uit het missiegebied leeft in ieder geval bij een kleine harde kern vaste bezoekers die met de Soldatenkerk (‘Matrozenkerk’ in Den Helder) meereist naar alle locaties in den lande waar de vieringen worden georganiseerd. Voor het merendeel zijn dat de plekken waar de ECHOS Homes haar onderkomens heeft.
HKP Ubels is blij met de goede samenwerking met Echos Homes en de Stichting KPPR (Koninklijke PIT Pro Rege)/Hulp voor Helden die het project ondersteunen. Daar kleeft weliswaar een klein nadeel aan. Het betekent immers dat Soldatenkerk telkens weer de matten moet oprollen en haar tenten elders opslaan.

Zo’n ‘nomadisch bestaan’ heeft weliswaar zijn charmes maar er wordt toch serieus nagedacht over een vaste plek voor de Soldatenkerk. Zo’n vaste locatie stond de initiatief nemende geestelijk verzorgers oorspronkelijk ook voor ogen. “Een (voormalig) kerkgebouw centraal in Nederland dat zich zou kunnen profileren als ‘soldatenkerk’.” Met attributen, foto’s etc. zou het interieur van het kerkgebouw “het militaire heden en verleden” moeten weerspiegelen. “Zonder dat het militaire verheerlijkt wordt, het is en blijft een kerk gewijd aan God.”
De keerzijde van een vaste locatie, al of niet centraal in het land, is weer dat het bezoekersaantal waarschijnlijk zal afnemen omdat men moeite zou kunnen hebben met een eventueel lange(re) afstand.

Werken aan meer bekendheidWebsize Ubels ds. Ubels r tijdens werkbezoek aan ds. De Bruin in Afghanistan
Behalve de zeven Echos Homes in het land, biedt ook het vormingscentrum Beukbergen van de Diensten Geestelijke Verzorging in Huis ter Heide, jaarlijks onderdak aan de Soldatenkerk. Voor reclame en werving moeten de voorgangers zelf, die daar doorgaans niet de middelen voor hebben, aan de bak. “Zelf heb ik een keer in Den Helder de Matrozenkerk geleid en daarvoor ook, evenals voor een viering in Ermelo, voor zover mogelijk de PR gedaan”, herinnert Ubels zich. “We betrekken de plaatselijke kerken, protestants en katholiek, er zoveel mogelijk bij, proberen de regionale kranten ervoor te interesseren en natuurlijk de collega’s op de kazernes in de regio. Maar dat alles doen we nog niet structureel en niet goed genoeg.”

Werk aan de winkel dus voor de geestelijk verzorgers en anderen die vooralsnog de kar van Soldatenkerk trekken. Men gaat in ieder geval intensiever gebruik maken van bijvoorbeeld de Defensiebladen, publicaties van de vakorganisaties van Defensiepersoneel maar bijvoorbeeld ook van de Veteranenradio die sinds kort met uitzendingen via internet is te beluisteren.

Krijgen die vieringen nog een specifieke ‘lading’ mee?

“Ja, maar het is erg afhankelijk van de collega’s die de vieringen doen. We proberen natuurlijk de diensten de ‘lading’ mee te geven van zo’n bezinningsmoment te velde.
Er zijn bepaalde kenmerken die zo’n viering markeren als het ware. Er wordt popmuziek gedraaid of op een beamer getoond; er is gelegenheid om kaarsjes aan te steken. Dan is er, om het zo te zeggen, een laagdrempelige overdenking c.q. bezinningsmoment waarin kort een persoonlijk verhaal wordt overgebracht. Dat zijn wat vaste elementen. Nogmaals, we willen voor veteranen een stuk herkenning geven van, noem het, geborgenheid, bezinning, bij jezelf terechtkomen”, schetst de HKP de informele liturgie van de Soldatenkerk.

Eigen sfeer en dynamiek
Sommige collega’s, dominees en andere geestelijk verzorgers (met missie-ervaring), bekijken de Soldatenkerk (nog) met enige scepsis. Dat heeft niet zozeer te maken met de diensten an sich, als wel met de opvatting dat het niet goed mogelijk is de sfeer van de vieringen onder de omstandigheden in een missiegebied naar ‘thuis’ te ‘transplanteren’. Maar met de Soldatenkerk wordt ook niet beoogd de geheel eigen sfeer en dynamiek die de vieringen in een missiegebied kenmerken tot leven te wekken in de betrekkelijk vredige setting in Nederland. “Wat we wel proberen is iets herkenbaars op te roepen van de veteranen en ook, nogmaals, om te laten zien aan de plaatselijke kerken hoe wij op uitzending de vieringen doen.”

Websize Ubels Mil quads in woestijngebiedHet project ‘Soldatenkerk’ is, als project geïnitieerd vanuit de protestantse geestelijke verzorging bij Defensie, een exclusief protestantschristelijke aangelegenheid. Althans vooralsnog, want als het aan de HKP ligt gaan de andere denominaties er ook hun schouders onder zetten. “Maar we zitten nu in feite nog in een experimentele fase en moeten het project eerst goed van de grond zien te krijgen. Het heeft niet zozeer te maken met het oecumenisch gehalte als wel hoe de PR goed te regelen is”, benadrukt Ubels.

Soldatenkerk is een duurzaam project?

“Dat hoop ik wel. Het moet natuurlijk wel gaan aanslaan op een gegeven moment. Maar het blijft altijd de moeite waard. Met name omdat ik van groot belang vind dat bekendheid gegeven wordt aan samenwerkingsvormen tussen ons werk als dienst geestelijke verzorging bij Defensie en de plaatselijke kerken. Het mooie van dit project is vooral ook dat het zich door het hele land manifesteert en mogelijkheden biedt om die band meer aan te halen.”

 


[1] Als krijgsmachtpredikant b.d. nog volop actief als vrijwilliger en als lid van het Pastoraal Team van de ACOM.