Contact met uw bond
033-4962722


Bij Psalm 126
Websize Merkstenen kerkbeamer de nieuwe psalmberijming
Het leek een droom, toch was het waar:
de HEER bracht ons weer bij elkaar.
Naar huis, naar Sion gingen wij.
Wat lachten we, we waren vrij!
De volken die het zagen, zeiden:
‘Groot is de HEER die hen bevrijdde.’
De HEER was met ons lot begaan.
Ja, Hij heeft wonderen gedaan!

HEER, sta ons net als toen weer bij,
herstel ons land en keer het tij.
Wil, als een beek in de woestijn,
ook dit keer levensreddend zijn.
Wie droevig uitgaat om te zaaien,
zal juichend volle velden maaien.
Op weg naar huis is zijn verdriet
veranderd in een vrolijk lied.

(Tekst: Jan Pieter Kuijper)

Websize Merkstenen Hongerwinter in NL Foto Stadsarchief RotterdamDe oude garde wordt van lieverlee kleiner in aantal. Steeds minder mensen zijn er nog, die de verhalen van toen kunnen vertellen. Over die eerste oorlogsdagen, de capitulatie, de toenemende druk, de angst. Over een radio die verstopt moest worden. Een vlag die niet meer uitgehangen mocht worden.

Krantenberichten vol fake nieuws en een gestencild krantje dat ’s nachts door je brievenbus geduwd werd. Over propagandaleuzen, inkwartiering, een buurman die ineens een NSB speldje droeg. Over de hongerwinter. Over Joodse plaatsgenoten die verdwenen…zomaar… en niemand wist waarheen… Over verhalen die de ronde deden… over Vught, over Amersfoort, over Westerbork, over kampen in Polen..
Websize Merkstenen 75 jaar Vrijheid
Hetzelfde geldt voor herinneringen aan de bevrijding. De breed grijnzende Canadese soldaten, vlaggen die weer mochten wapperen, juichende mensenmassa’s. Weer voldoende te eten. Weer veilig over straat. Met nieuwe moed en nieuwe bezieling bouwen aan het nieuwe Nederland. Het was als een droom! Een mooie droom! We zouden de democratie laten stralen, we zouden de hokjesgeest in politiek, kerk en verenigingsleven te boven komen!

Ja, die bevrijding, het was als een droom…”Wat lachten we, we waren vrij!”

En de kerken liepen vol, om te danken. “De Heer was met ons lot begaan!”

Dat was toen…Ongeveer vijfenzeventig jaar geleden.

Lees meer: Durf te dromen en te bouwen

Ik geniet deze ochtend op mijn vakantieadres van een croissantje. Het is een opmerkelijk broodje, gemaakt van bladerdeeg, dat weet iedereen. Croissant is Frans voor ‘wassende maan’, een klank die we ook terug horen in crescendo, de Italiaanse muziekterm voor groeien of toenemen.

Inderdaad, de vorm van dit broodje heeft veel weg van een maansikkel. We noemen het nu typisch Frans en het heeft ook een Franse naam. Toch zou het pas in Frankrijk geïntroduceerd zijn toen de latere koning Lodewijk XVI met Marie Antoinette, de dochter van keizer Frans I van Oostenrijk trouwde in 1770. Ze waren respectievelijk 15 en 14 jaren jong. Maar dat terzijde.

KipferlWebsize Merkstenen Kiferl Copyright Wikimedia Commons
Marie Antoinette was blijkbaar dol op de kipferl; broodjes in de vorm van een wassende maan, die ze gewend was te eten aan het keizerlijke hof. Het verhaal gaat dat deze broodjes voor het eerst werden gebakken na een beleg van Wenen door de Turkse legers van de Ottomanen. Dit beleg eindigde in een mislukking voor de grootvizier en de Turken dropen af. Om dit de Turken eens goed in te wrijven, bakten de Weense bakkers broodjes in de vorm van de maansikkel die de Ottomaanse, nu Turkse, vlag sierde: Het symbool van de Islam. Om je tanden in te zetten.

Het Spaanse leger dat in 1574 het beleg om Leiden had geslagen, zal raar opgekeken hebben: Het werd belaagd door schepen die vlaggen voerden met de maansikkel erin! Het Ottomaanse Rijk was de grootste vijand van het Habsburgse Rijk, zowel van het Oostenrijkse deel als van het Spaanse. Na verschillende veroveringen van de Ottomanen en zelfs enkele aanvallen op de Spaanse kust, wierp Filips II zich op als dé verdediger van het christelijke Europa. Een belangrijk moment in de strijd tegen de Ottomanen was de zeeslag bij Lepanto, u wel bekend. Tijdens deze confrontatie, een van de grootste uit de geschiedenis, werd de gehele Ottomaanse vloot vernietigd. Een belangrijk keerpunt, want de verovering door de Ottomanen van Cyprus en het oostelijk Middellandse zeegebied werd zo gestuit. Definitief uitgeschakeld werden de Turken echter niet. Hadden ze dan opnieuw een vloot uitgerust? Hadden ze die ongezien de Nederlanden weten binnen te smokkelen om Leiden te ontzetten en de Nederlanden te veroveren?

Lees meer: Wassende maan

In de week van laatstleden Moederdag mocht ik deelnemen aan de NATO & Partner Chaplains Operation Course aan de NATO School in Oberammergau, in Beieren.
Websize Merkstenen Coat of Arms Nato School Oberammergau
Samen met 33 collega GV’ers uit NATO landen en NATO partnerlanden werd ik onderwezen over onderwerpen die van invloed zijn op ons vermogen om gezamenlijk pastoraat te bedrijven onder militairen tijdens gecombineerde militaire operaties.

Ook werden we toegerust in het advies geven inzake religieuze kwesties aan de bevelvoering. Dit omvatte een onderzoek naar ethiek en de inzet van de verzoenende houding die geestelijk verzorgers in staat stelt commandanten en de missie te ondersteunen.

We ‘woonden’ die week in de Manfred Wörner Collegezaal in gebouw 615. De school is gevestigd in gebouwen van wat ooit de Hötzendorf Kaserne was. In 1935 was men begonnen met de bouw. De meeste van de oorspronkelijke gebouwen zijn nog immer in gebruik, hoewel gemoderniseerd.

De kazerne werd genoemd naar Veldmaarschalk Franz Xavier Joseph Conrad von Hötzendorf die tijdens het uitbreken van de Eerste Wereldoorlog Stafchef was van het leger van Oostenrijk-Hongarije. Aan het begin van de Tweede Wereldoorlog was de kazerne in gebruik bij de Gebirgs-Nachrichten-Abteilung 54 der 1. Gebirgs-Division van de Wehrmacht, het reguliere Duitse leger. Later werd er het ontwerpbureau van Messerschmitt gevestigd en werd een uitgebreid ondergronds tunnelcomplex in de berg ernaast uitgehouwen. Willy Messerschmitt zelf heeft er gewerkt aan een experimentele straaljager, de P.1101. Toen het Amerikaanse leger op 29 april 1945 Oberammergau bezette, was het prototype bijna operationeel. Het werd gevonden in gebouw 615.

Naast het volgen van colleges, het werk in syndicaten en paneldiscussies, was er tijd om de omgeving te verkennen. Oberammergau is een klein plaatsje op zo’n 850 meter Websize Merkstenen Passionsspiele Oberammergauboven de zeespiegel in de vallei van de Ammer ingeklemd in de Allgäuer Alpen. Ik was er in de week van de ijsheiligen en het moest zo zijn. De laatste sneeuw van afgelopen winter viel die week. Boven ons, op de hellingen, lag nog immer sneeuw. Volgens de Wetterinformationen und Vorhersagen van de ZDF lag die week in de Beierse Alpen de sneeuwgrens op 1000 meter. ’s Nachts vroor het en de bomen op de berghellingen waren wit van de rijp.

Lees meer: Passions Spiele

Merkstenen C 5 Galaxy at Mazar e Sharif Airpor ResizeIk ben driftig aan het ontspullen. Het zal de leeftijd zijn. Er gaat van alles door mijn handen momenteel. Van alles dat lang was weggeborgen achter de onvolprezen schotten op zolder. Een enorme stapel DVD’s en CD’s. Medailles en vaantjes, overgehouden aan allerlei sportieve evenementen. Kledingstukken … Waarom zou ik meer T-shirts moeten bewaren dan er dagen in een week gaan? Merkstenen Camp Marmal Resize

Al doende stuitte ik op een stapel plakboeken, vol foto’s en knipsels over mijn uitzendingen. Ik kon het niet laten, ze vanaf de eerste bladzijde helemaal weer door te lezen. En al lezend reisde ik terug in de tijd en over grote afstanden. Terug naar Camp Marmal, bij Mazar-e-Sharif. Het is september 2011. En dit gebeurde er …

Donderdag 28 september, 18.00 l.t.

Het loopt tegen de avond en zoals gebruikelijk schuiven we aan bij de lange rij wachtenden voor de eettent. Amerikanen, Indiërs, Duitsers, Noren, Kroaten, Hollanders. Militairen en civilians, meest mannen, in de kracht van ons leven. Sterke lijven, stoere koppen. Tatoeages op alle mogelijke zichtbare plekken, kauwgom kauwende kaken, zware stemmen, zonnebrillen. Velen met een lang wapen omhangen.

En dan ...ineens … fladdert ergens vandaan, niemand weet vanwaar, een klein geel/oranje gekleurd vogeltje ter grootte van een kanarie op de rij af en zet zich op de schouder van een stevige Amerikaan met een brede nek. Verbluft verstart de man in zijn beweging. Het vogeltje blijft zitten, houdt het kopje schuin en blikt parmantig van links naar rechts. Overal rondom de man wordt verrast en opgetogen gereageerd. Lachend wijst men elkaar op het tafereeltje en er komen cameraatjes en mobiele telefoons te voorschijn.
Merkstenen Canario Resize
Het is alsof het vogeltje zich bewust is van het bijzondere effect dat het teweeg brengt, want het laat de fotosessie rustig over zich komen en verplaatst zich vervolgens naar een volgende schouder, zo'n vijf meter daarachter. En dan weer naar een volgende ... En nog een ... Daarbij discrimineert het niet. Aziaat, Amerikaan en Europeaan worden bezocht, het landt op blank en zwart, op westerling en oosterling. Tenslotte zet het zich neer bij de ingang van de eettent, op de grond, slechts een halve meter verwijderd van de enorme soldatenkisten van de wachtende manschappen.

Lees meer: Dat ding met vleugels...

Niet ver van het Vormingscentrum Beukbergen, op loopafstand zelfs, ligt het Nationaal Militair Museum. Wanneer een groep van de initiële opleidingen komt confereren, is het fijn om middels een wandeling en bezoek aan het museum het nuttige met het aangename te verenigen. Wandelen doet een mens goed, zet aan tot reflecteren. De museumcollectie is een visualisatie van verleden en heden van de krijgsmacht. Merkstenen Nationaal Militair Museum

Tijdens de wandeling er naar toe laat ik onze militairen in opleiding met elkaar reflecteren op het groepsproces. Al wandelend bespreken ze wat er goed gaat in de groep, wat er beter kan en waar kansen liggen. We lopen langs de Amersfoortseweg en buigen af naar het Park Vliegbasis Soesterberg, tegenwoordig eigendom van Het Utrechts Landschap. We steken al keuvelend de brede start- en landingsbanen van asfaltbeton over waar vanaf ooit de Sabre’s, Phantoms en F-15 Eagle’s van het Amerikaanse 32 Tactical Fighter Sqn, "The Wolfhounds" of “The Queens Own” opereerden.

Ik geef in het museum een simpele opdracht mee. Ik vraag u dit ook, wanneer u dit leest en binnenkort eens het museum bezoekt. Loop eerst eens gedachteloos rond, zonder doel. Bij welk museumstuk blijf je extra stilstaan, welk valt je op? Is het een positieve of negatieve indruk die je hiervan krijgt. Waarom? Maak er desnoods een foto van.

Het museum gaat over militairen en ik ben er zelf erg van gecharmeerd hoe onze man en vrouw in het veld een plaats hebben gekregen in de collectie. Ik vraag hoe jij zelf later onderdeel zou willen zijn van de collectie, hoe jouw militair-zijn museabel zou kunnen zijn.
Als laatste vraag ik om op zoek te gaan naar het museumstuk dat iets vertelt over jouw keuze om te willen werken bij Defensie. Maak ook hier een foto van en vertel het verhaal erbij waarom jij militair wil worden.

Bij andere groepen stel ik ook wel de vraag welk beeld het museum schetst van de Nederlandse Defensieorganisatie, oftewel van de Krijgsmacht.

Merkstenen M16 helmTeruggekomen op het Vormingscentrum komen de verhalen los. Het is opmerkelijk hoe achter voorwerpen een wereld van verhalen ontdekt wordt. De persoonlijke verhalen van militairen maken indruk en strekken tot voorbeeld. Natuurlijk ontkom ik zelf er ook niet aan om mijn ervaringen in het museum te delen. Ik ben telkens ontdaan van de uitrustingen waarmee onze militairen door de tijden heen naar het front werden gestuurd. Hoe het materiaal steeds net niet voldeed, net te weinig, net niet sterk of krachtig genoeg en soms ronduit achterhaald. Ik verbaas mij hardop over de afwezigheid van aandacht voor het grootste militaire succes van onze krijgsmacht sinds de 10-daagse veldtocht van augustus 1831. Het was een succes waaraan mijn beide grootvaders als militair hebben bijgedragen. De een als dienstplichtige en de ander als vrijwilliger in de Landstorm, als reservist. Ik tover van de eerste diens helm tevoorschijn. Ik bewaar deze eerste Nederlandse helm M16, model 1916, zorgvuldig in mijn eigen kleine traditiehoekje. Hij is uit een stalen plaat geperst, echter niet van kwaliteitsstaal. Het was er door schaarste gewoon niet. De Nederlandse helmen voldeden niet in alle opzichten aan de schiet -en slagproeven en de eisen die de legerleiding had opgesteld. Soit.

Lees meer: M16

‘Gij zult de naam van de HERE uw God niet ijdel gebruiken!’

Is religie de moeder van alle oorlog en geweld? Ja, zeiden veel militairen die ik als geestelijk verzorger sprak tijdens missies in Merkstenen Koerdische strijdersAfghanistan. Meermalen merkte men op: “Doom, als er geen godsdienst bestond, zaten wij hier niet in deze zandbak”.

Het was een goedmoedige plaagstoot in mijn richting, die ik ook zo kon ontvangen. Maar evengoed was en ben ik me ervan bewust, dat de ondertoon wel degelijk serieus is. Wapengeweld en oorlogshandelingen gaan in alle tijden, inclusief de onze, opvallend vaak vergezeld van ‘Godtalk’.

Fighting for Jesus?
Nog niet zo heel lang geleden publiceerde het Nederlands Dagblad een foto, waarop Koerdische strijders van christelijke komaf in militair tenue te zien waren, die trots hun JESUS-tattoos aan de camera toonden. Ze stonden op het punt om hun woonplaats terug te veroveren op de in naam van Allah optredende IS-tegenstander. De foto prikkelde mij tot een kritische commentaar. Spits van mijn betoog was: houd de naam van God (hoe je dat begrip dan ook verder invult) ver buiten het krijgsbedrijf! Er vielen nogal wat lezers over me heen. Of je jezelf dan niet zou mogen verdedigen als je aangevallen werd, verjaagd en vervolgd, verdreven van je geboortegrond. Maar dat was niet wat ik ter discussie stelde. Mijn punt was, dat zodra de anti-IS strijders hun wapens op de tegenstander leegschieten in Jezus’ naam, zij precies hetzelfde doen wat aan de IS-strijders wereldwijd verweten wordt, namelijk de naam van hun God misbruiken voor terreur en geweld.

Merkstenen Dietrich Bonhoeffer CitatenHet dilemma van Bonhoeffer
Het met geweld beëindigen van menselijk leven blijft iets kwalijks. Daar was de jonge Duitse dominee Dietrich Bonhoeffer, toen hij zich inliet met een samenzwering die tot doel had, Adolf Hitler het leven te benemen, diep van doordrongen. Echter, zo redeneerde hij, niets doen, met als gevolg de dood van talloze onschuldigen, zou een grotere zonde tegen God en de humaniteit zijn.

Het is onder meer deze overweging van Bonhoeffer die mij er begin 2000 toe bracht, het vreedzame beroep van predikant te verwisselen voor een loopbaan als geestelijk verzorger bij de Koninklijke Landmacht.
Het was een geleidelijk proces, dat begon met het zien van beelden van de burgeroorlog op de Balkan, begin jaren negentig van de vorige eeuw. Inclusief de beelden van Hollandse jongens en meiden met blauwe helmen. Gewone mensen die vanuit de veilige en verwende Nederlandse samenleving ineens in abnormale omstandigheden werden geacht, doeltreffend en prudent op te treden, aan handen en voeten gebonden door onwerkbare ‘rules of engagement’. Zij waren volstrekt onvoorbereid op de gemeenheid en meedogenloosheid van de strijdende partijen.

Lees meer: Religie, de moeder van alle oorlogen?