Contact met uw bond
033-4953020


In 1987 werd ik lid van de Elfstedenvereniging. Na twee Elfstedentochten had het virus mij helemaal te pakken. Maar nu, in 2018 heb ik het Ws Merkstenen Van der Weijden BolswardElfstedenkruisje nóg niet te pakken. In Brabant had ik alleen op heidevennetjes geschaatst. In de winter van 1979 ontfermde ik mij over het ijs in het Apeldoorns Kanaal. Een paar jaar later leerde ik een fraaie Friezin kennen. Daardoor maakte ik de edities van ’85 en ’86 van dichtbij mee, bij Bartlehiem.

Aan de Oudkerkervaart zagen we Evert van Benthem en zijn kornuiten voorbijglijden. Dries van Wijhe schaatste in de tweede groep achter de kopgroep van vier. Dolle Dries hing achteraan en riep: ‘Hoe ver is het nog?’ Hoe gek je ook van schaatsen bent, op gegeven moment kun je alleen maar verlangen naar de finish. Dat was in 1985. Een jaar later was van Benthem net los van Rein Jonker en begon voor Oudkerk zijn tweede solo, dit maal tot de eindstreep. Sinds 1987 mocht ik elk jaar mee loten voor deelname, en zo stond ik 4 januari 1997 chagrijnig langs de kant: uitgeloot. Intussen is niet meer de vraag of Boersma nog een keer de tocht der tochten gaat rijden, maar of die überhaupt nog komt, de Elfstedentocht.Ws Merkstenen Kaart 11stedenzwemtocht

Ws Merkstenen Blauwe diesel foto futurefuels 1Elfwegentocht
Komt die nog een keer, de wintervariant? Juist in Friesland zijn ze dit jaar begonnen met het verkopen van blauwe diesel in de strijd tegen CO2 opwarming, een niet fossiele variant. Onder de vlag ‘Elfwegentocht’ werd dit jaar campagne gevoerd om Friesland als eerste energieneutraal te maken in het verkeer.

Het is wel treffend, dat na een kneiterhete zomer een andere Elfstedentocht alle aandacht heeft opgeëist: de #11stedenzwemtocht van Maarten van der Weijden. Het spektakel van de ijsvrije variant. Gek genoeg is gevaar voor onderkoeling een groot struikelblok als je 60 uur in het water gaat liggen. Ook in de zomer.

Reuzen van Leeuwarden
Maarten voert een andere campagne: hij haalt alles uit de kast om geld in te zamelen voor KWF Kankerbestrijding.

In het weekend dat de Reuzen door Culturele Hoofdstad Leeuwarden stapten, stapte Maarten van der Weijden het water in voor een reuzeklus: het ZWEMMEN van de Elfstedentocht. In van der Weijden komen twee natuurlijke aandachttrekkers samen: topsport en de spannende strijd tussen ziekte en gezondheid. Alleen al uit oogpunt van sport is de prestatie van Maarten van der Weijden om de Elfstedentocht te zwemmen een ongekend hoogtepunt, heroïsch. Wat een wilskracht om deze zelfbedachte uitdaging op te pakken en zo 165 km aan één stuk door te zwemmen tot je misselijk uit het water wordt gehaald. Ik zeg: ‘de strijd tussen ziekte en gezondheid’, maar het motto van de ultrasporter luidde: ‘It giet oan tegen kanker’. Het gaat dóór tegen kanker. Hoe vaak is deze ziekte niet de baas en maakt mensen tot verdrietige verliezers?
Ws Merkstenen Van der Weijden It Giet Oan
DRIJFveren
Met zijn rondje Friesland beeldt Maarten ook uit hoe stevig de strijd op alle fronten is.   Individueel, als kanker in je leven komt is het meestal een loodzware marathon. De strijd van patiënten en hun dierbaren wordt zo met deze monstertocht gesymboliseerd. Het lange traject van uitputtend ziekzijn, waarin allerlei stations worden gepasseerd. De Volkskrant kopte vanmorgen: ‘Het lijden van Maarten van der Weijden’. Hij heeft zelf leukemie gehad en weet wat het is en ging ook nu tot het gaatje.

Lees meer: Hot summer 11stedenzwemtocht 

Havenbezoeken zijn dankbare onderwerpen voor uw columnist. Op zee maken we nu eenmaal weinig mee. Het is werk en op zee is elke dag hetzelfde. We zitten op een boot waar we niet van af kunnen met altijd dezelfde mensen en dezelfde tijdschriften van enkele weken oud. Onze wereld houdt op bij het hekwerk: Tot zover kunnen we komen.

Daarom trek ik, eenmaal tegen de kant, mijn door de baas verstrekte wandelschoenen aan en zet het op een lopen. Weg van het schip, weg van de routine en bovenal weg van het werk. Dat werk bestond dat jaar uit het opwerken van het schip tijdens de NOST vanuit de marinebasis Devonport in Plymouth in Zuid-Engeland.Wv Merkstenen Buckfast Abbey

In een dorpje in Devon, in het zuidwesten van Engeland, genaamd Buckfastleigh, staat een bijzondere tombe. Deze staat over het graf van een zekere Richard Cabell Esquire, een plaatselijke landjonker. Cabell had de kwaadaardige reputatie dat hij zijn ziel aan de duivel had verkocht en bij leven het monsterlijke kwaad personifieerde. Hij was berucht om zijn immoraliteit en het gerucht ging dat hij zijn vrouw had vermoord. Zelf legde hij waarschijnlijk het loodje in 1677.

Hij lag oorspronkelijk in een gewoon graf. Na verloop van tijd kwamen er verontrustende meldingen. Rond zijn laatste rustplaats verzamelden zich zijn jachthonden die na zijn dood verwilderden. Het ging van kwaad tot erger en men meende hem jaarlijks rond zijn sterfdag te zien verschijnen, zwervend op de Moor aan het hoofd van een roedel hellehonden. Om zijn onrustige geest gevangen te houden, bouwden de godvruchtige inwoners van het dorp zogezegd een stevige tombe om het graf heen.

Deze legende vormde één van de inspiratiebronnen van Arthur Conan Doyle toen hij The Hound of the Baskervilles schreef. Ik heb het eens in één adem uitgelezen, voor school, in het Engels. Ik vond het toen al magistraal geschreven en met deze sfeerbeschrijving van het mysterieuze en beklemmende hoogveengebied op een romantische manier genesteld in mijn geheugen toog ik na vastwerken naar Buckfastleigh.

Onder het mom van “Ik ben er nu toch”.

Lees meer: Voetknecht

Merkstenen Ws Cover omslag Milgrams boekIk heb dit stukje geschreven in de week tussen Hemelvaart en Pinksteren.

De parate kennis van de betekenis van deze feestdagen is tegenwoordig wat weggezakt. We begrijpen nog net dat je moet oppassen om elkaar ‘prettige hemelvaart’ toe te wensen, omdat dat ook als verwensing kan worden opgevat. Goed om e.e.a. weer eens wat op te frissen.

Onlangs had ik een GV-bijeenkomst met een groep infanteristen in opleiding. Met de 4 mei herdenkingen nog vers in het geheugen, hebben we ons bezig gehouden met de vraag hoe het toch mogelijk is dat mensen elkaar de gruwelijkste dingen kunnen aandoen. Die vraag blijft toch telkens hangen als je je verdiept in (een stukje van) de geschiedenis van WOII. Het meedoen, het verraad, het wegkijken, de mensonterende daden.

Voor de gelegenheid had ik het Milgramexperiment weer eens van stal gehaald. Grappig om te zien dat die gedateerde beelden uit de jaren zestig, de jongeren van nu nog steeds kunnen boeien. Het blijft een opzienbarend verhaal (ook al valt er vast het nodige op dit experiment af te dingen).

We hebben het gehad over ‘volgen of zelfstandig beslissen’, en welke van deze twee een militair het meeste nodig heeft. Over zo’n verschijnsel als groepsdruk en groepsloyaliteit. Over zwijgen over dingen die niet kunnen uit een soort trouw aan de groep of lijfsbehoud. Over de behoefte die mensen hebben aan leiding en daarmee de verantwoordelijkheid van leiders. Over pesten en subtiel uitsluiten. Over de motieven van daders en die van zwijgzame toekijkers.

De bezinning alleen kan denk ik al vormend zijn.

Later las ik nog wat meer over de achtergronden van dat Milgramonderzoek.

Lees meer: 'Prettige hemelvaart!'

Wat motiveert mensen, wat zet ze in beweging? Niet alleen schrijf ik beroepsmatig, ik mag in mijn vrije tijd eveneens graag schrijven, korte verhalen en liefst toneelstukken. Elk personage is een onderdeel van het verhaal en bestaat eigenlijk alleen uit de redenen van zijn of haar handelen.

Omdat je als schrijver weet waarom iemand iets doet, volgen karakter en typering van het personage als vanzelf. Ik weet dan hoe het personage reageert op anderen, op de situatie en op plotwendingen.

Websize Merkstenen Regie aanwijzing toneelWanneer er met de tekst in de hand en later zonder boekje wordt gerepeteerd, zijn de acteurs afhankelijk van elkaar. Dat gaat geleidelijk. Stap voor stap oefenen ze hun stuk in, aan de hand van het tekstboek en de aanwijzingen van de regisseur. Iedereen moet van elkaar weten waar en hoe hij en zij moet bewegen en waar iedereen staat. Het is een inoefening totdat van iedereen vaststaat wie, wat, waar doet en zegt, na weken van repeteren.

Elke voorstelling zal het precies zo gespeeld worden, met steeds kleine aanpassingen die het spel beter maken. Improvisatiekunst is vereist wanneer onverwachte gebeurtenissen de aandacht vragen en het spel verstoort wordt. Dan is het de vakkennis van de spelers en het blind vertrouwen in de routine die gezamenlijk is ingeoefend dat het spel verder brengt, zonder dat het publiek dat merkt. Dat heeft niet door dat er zinnen vergeten of door elkaar zijn gehaald, of dat de mis en scene verkeerd liep, dat de inspeciënt te laat of te vroeg was, nee, het publiek vond het prachtig. Missie geslaagd, applaus…!

Tijdens een conferentie op het Vormingscentrum Beukbergen laat ik deelnemende rekruten en cadetten zich afvragen wat ze nodig hebben om te weten van de ander, of de ander van hun, om goed te kunnen functioneren. Oftewel, om hun taak onder levensbedreigende omstandigheden uit te kunnen voeren. Ik vraag geen antwoord, alleen dat ze erover nadenken. Toch roept menigeen voor zijn beurt: “Ik moet weten wat ik aan hem/haar heb”. Dat is in de kern waar het om draait en het is ook de kern van de initiële opleidingen en de mensen die komen confereren. Het is ook de kern van de spelers aan het toneel. De spelers op het toneel zijn van elkaar afhankelijk en de voorstelling staat en valt bij de zwakste schakel. Daarom repeteren ze net zo lang tot elke beweging en elke zin op het toneel eruit ziet alsof dit voordien nog nooit is gedaan of gezegd. Door inoefening worden het reflexen en hoeven de spelers niet meer na te denken. Het werk gaat als vanzelf.

Lees meer: Waarom doen mensen wat ze doen?

Tubby Talbot en zijn Talbot House

Websize Still Les GardiennesOnlangs keek ik de film ‘Les Gardiennes’ over hoe de Franse dames het thuis moesten zien te rooien terwijl hun mannen en zonen aan het front zaten af te zien; mannen die vaker niet dan wel terugkwamen. En hoe ze de boerderij moesten zien te runnen. Hoe juist gedurende die oorlog de tractor vanuit Amerika kwam overwaaien en door hardwerkende thuisfronters werd omarmt. En hoe mannen vreemd opkeken als ze op verlof dat moderne spul in de schuur zagen staan.

Eerlijk is eerlijk: de film was mij te sloom, maar bepaalde me tegelijk wel bij de impact van zo’n megaoorlog. Voor wie in de strijd zit, maar ook voor wie achter blijft en gespannen af moet wachten terwijl thuis alles ook nog gewoon doorgaat. En dat in de hoop, dat het toch maar goed mag aflopen met je dierbare. Totdat dat klotebericht komt. Hij komt niet terug.

Treurig en fleurig
Met collega’s ben ik een aantal keren in Ieper omstreken op tour geweest. Ik weet niet hoe het anderen vergaat, maar na een paar dagen Flanders Field kwam ik nu niet direct in een jubelstemming. Als je de hotspots bezoekt, bij voorbeeld het Canadese monument in St. Juliaan ter herdenking van de slachtoffers van de gifgasaanval van 22-24 april 1915; of in Zonnebeke de Britse begraafplaats Tyne Cot Cemetry; en als je door de gereconstrueerde loopgraven banjert, krijg je een beetje idee van de ellende die hier zo massief neerdaalde. Tegenover die treurigheid kwam ik toch ook nog wat fleurigs tegen. Een prettig contrast in het oord Poperinge. Een lichtpuntje tegen de grens met Frankrijk: Een Engelse herberg voor de militairen van toen, een kleine oase.

Lees meer: Een lach en een traan in Vlaanderen 

“…wat fijn dat je er bent. Ben je voor het eerst hier of ben je al bekend?” Met deze woorden opende de pastoor van Lampegat de laatstleden Merkstenen websize Carnavalsmis 2Carnavalsmis. Lampegat heet door het jaar heen Eindhoven. Op een webpagina van Omroep Brabant zien en horen we hoe de pastoor aan het begin van de viering, omringd door de Raad van Elf, de feestvierders zingend welkom heet in zijn kerk.

Polonaise op de klanken van de fanfare, humoristische redevoeringen, maskerades, verkleedpartijen en optochten; daar denken de meeste mensen aan bij Carnaval. In streken die overwegend katholiek zijn, of een katholieke achtergrond hebben, wordt het Carnaval het uitbundigst gevierd. In het Noord-Hollands Noorderkwartier, waar ik vandaan kom, zijn we niet zo van die carnavalsvierders. Behalve tijdens de Kermis, dan wel. We hebben hier nu eenmaal een ander ritme, denk ik. In het zuiden is het traditie, zoals we op de webpagina van Omroep Brabant kunnen zien en horen, om op zondag het Carnaval te beginnen met een Heilige Mis. De Raad van Elf, de Prins of Prinses en zijn of haar wederhelft én de fanfare zitten vooraan op de eerste rij. De overige carnavalsvierders sluiten daarachter aan in hun feestelijke uitdossing.

Plechtige stilte, orgel- en koormuziek, devoot bidden, psalmzingen, lezen uit de Bijbel en een preek vol vermaningen met hel en verdoemenis voor de zondaars en genade voor de vromen; altijd hetzelfde liedje, daar denken de meeste mensen aan bij Kerk, stel ik mij zo voor. Tegenwoordig verklaren meer mensen buiten de kerk te leven dan binnen de kerk. Wat moeten die mensen die buiten de kerk leven wel niet denken wanneer ze naar binnen kijken? Bij gelegenheid van het Carnaval, stromen de kerken op zondag in het zuiden vol. Net als met Kerstmis, in het hele land. Men komt er voor de sfeer, want het is gezellig en het hoort erbij. De kerkklokken klinken vrolijk en mensen worden er van harte welkom geheten, of ze Merkstenen websize Carnaval Lampegatnu voor het eerst daar zijn of al bekend zijn. Het voelt vertrouwd bij de mensen, evengoed.

Dat zie je ook terug in de toenemende populariteit van Allerzielenvieringen. Dan vinden de mensen die een dierbare hebben verloren elkaar in de kerk en op het kerkhof, verenigd in verdriet en herinneringen. Maar ook bij huwelijken, begrafenissen en eerste communievieringen schuiven heel wat familieleden, buren, vrienden en bekenden aan die anders nooit in een kerk komen. Mensen die voor het eerst daar zijn, of er al bekend mee zijn. En wat te denken van de hordes mensen die tijdens een vakantie kerken en kathedralen bezoeken omdat ze een indruk willen krijgen van het Goede, het Ware en het Schone dat in die gewijde ruimtes in kunst en architectuur is uitgedrukt. Zo bezien komen er nog heel wat randkerkelijken, ex-kerkelijken en onkerkelijken bij gelegenheid in kerken. Blijkbaar is er voor hen hier nog genoeg te vinden.

Lees meer: Hallo allemaal...