Contact met uw bond
033-4953020


Merkstenen Ws Cover omslag Milgrams boekIk heb dit stukje geschreven in de week tussen Hemelvaart en Pinksteren.

De parate kennis van de betekenis van deze feestdagen is tegenwoordig wat weggezakt. We begrijpen nog net dat je moet oppassen om elkaar ‘prettige hemelvaart’ toe te wensen, omdat dat ook als verwensing kan worden opgevat. Goed om e.e.a. weer eens wat op te frissen.

Onlangs had ik een GV-bijeenkomst met een groep infanteristen in opleiding. Met de 4 mei herdenkingen nog vers in het geheugen, hebben we ons bezig gehouden met de vraag hoe het toch mogelijk is dat mensen elkaar de gruwelijkste dingen kunnen aandoen. Die vraag blijft toch telkens hangen als je je verdiept in (een stukje van) de geschiedenis van WOII. Het meedoen, het verraad, het wegkijken, de mensonterende daden.

Voor de gelegenheid had ik het Milgramexperiment weer eens van stal gehaald. Grappig om te zien dat die gedateerde beelden uit de jaren zestig, de jongeren van nu nog steeds kunnen boeien. Het blijft een opzienbarend verhaal (ook al valt er vast het nodige op dit experiment af te dingen).

We hebben het gehad over ‘volgen of zelfstandig beslissen’, en welke van deze twee een militair het meeste nodig heeft. Over zo’n verschijnsel als groepsdruk en groepsloyaliteit. Over zwijgen over dingen die niet kunnen uit een soort trouw aan de groep of lijfsbehoud. Over de behoefte die mensen hebben aan leiding en daarmee de verantwoordelijkheid van leiders. Over pesten en subtiel uitsluiten. Over de motieven van daders en die van zwijgzame toekijkers.

De bezinning alleen kan denk ik al vormend zijn.

Later las ik nog wat meer over de achtergronden van dat Milgramonderzoek.

Lees meer: 'Prettige hemelvaart!'

Wat motiveert mensen, wat zet ze in beweging? Niet alleen schrijf ik beroepsmatig, ik mag in mijn vrije tijd eveneens graag schrijven, korte verhalen en liefst toneelstukken. Elk personage is een onderdeel van het verhaal en bestaat eigenlijk alleen uit de redenen van zijn of haar handelen.

Omdat je als schrijver weet waarom iemand iets doet, volgen karakter en typering van het personage als vanzelf. Ik weet dan hoe het personage reageert op anderen, op de situatie en op plotwendingen.

Websize Merkstenen Regie aanwijzing toneelWanneer er met de tekst in de hand en later zonder boekje wordt gerepeteerd, zijn de acteurs afhankelijk van elkaar. Dat gaat geleidelijk. Stap voor stap oefenen ze hun stuk in, aan de hand van het tekstboek en de aanwijzingen van de regisseur. Iedereen moet van elkaar weten waar en hoe hij en zij moet bewegen en waar iedereen staat. Het is een inoefening totdat van iedereen vaststaat wie, wat, waar doet en zegt, na weken van repeteren.

Elke voorstelling zal het precies zo gespeeld worden, met steeds kleine aanpassingen die het spel beter maken. Improvisatiekunst is vereist wanneer onverwachte gebeurtenissen de aandacht vragen en het spel verstoort wordt. Dan is het de vakkennis van de spelers en het blind vertrouwen in de routine die gezamenlijk is ingeoefend dat het spel verder brengt, zonder dat het publiek dat merkt. Dat heeft niet door dat er zinnen vergeten of door elkaar zijn gehaald, of dat de mis en scene verkeerd liep, dat de inspeciënt te laat of te vroeg was, nee, het publiek vond het prachtig. Missie geslaagd, applaus…!

Tijdens een conferentie op het Vormingscentrum Beukbergen laat ik deelnemende rekruten en cadetten zich afvragen wat ze nodig hebben om te weten van de ander, of de ander van hun, om goed te kunnen functioneren. Oftewel, om hun taak onder levensbedreigende omstandigheden uit te kunnen voeren. Ik vraag geen antwoord, alleen dat ze erover nadenken. Toch roept menigeen voor zijn beurt: “Ik moet weten wat ik aan hem/haar heb”. Dat is in de kern waar het om draait en het is ook de kern van de initiële opleidingen en de mensen die komen confereren. Het is ook de kern van de spelers aan het toneel. De spelers op het toneel zijn van elkaar afhankelijk en de voorstelling staat en valt bij de zwakste schakel. Daarom repeteren ze net zo lang tot elke beweging en elke zin op het toneel eruit ziet alsof dit voordien nog nooit is gedaan of gezegd. Door inoefening worden het reflexen en hoeven de spelers niet meer na te denken. Het werk gaat als vanzelf.

Lees meer: Waarom doen mensen wat ze doen?

Tubby Talbot en zijn Talbot House

Websize Still Les GardiennesOnlangs keek ik de film ‘Les Gardiennes’ over hoe de Franse dames het thuis moesten zien te rooien terwijl hun mannen en zonen aan het front zaten af te zien; mannen die vaker niet dan wel terugkwamen. En hoe ze de boerderij moesten zien te runnen. Hoe juist gedurende die oorlog de tractor vanuit Amerika kwam overwaaien en door hardwerkende thuisfronters werd omarmt. En hoe mannen vreemd opkeken als ze op verlof dat moderne spul in de schuur zagen staan.

Eerlijk is eerlijk: de film was mij te sloom, maar bepaalde me tegelijk wel bij de impact van zo’n megaoorlog. Voor wie in de strijd zit, maar ook voor wie achter blijft en gespannen af moet wachten terwijl thuis alles ook nog gewoon doorgaat. En dat in de hoop, dat het toch maar goed mag aflopen met je dierbare. Totdat dat klotebericht komt. Hij komt niet terug.

Treurig en fleurig
Met collega’s ben ik een aantal keren in Ieper omstreken op tour geweest. Ik weet niet hoe het anderen vergaat, maar na een paar dagen Flanders Field kwam ik nu niet direct in een jubelstemming. Als je de hotspots bezoekt, bij voorbeeld het Canadese monument in St. Juliaan ter herdenking van de slachtoffers van de gifgasaanval van 22-24 april 1915; of in Zonnebeke de Britse begraafplaats Tyne Cot Cemetry; en als je door de gereconstrueerde loopgraven banjert, krijg je een beetje idee van de ellende die hier zo massief neerdaalde. Tegenover die treurigheid kwam ik toch ook nog wat fleurigs tegen. Een prettig contrast in het oord Poperinge. Een lichtpuntje tegen de grens met Frankrijk: Een Engelse herberg voor de militairen van toen, een kleine oase.

Lees meer: Een lach en een traan in Vlaanderen 

“…wat fijn dat je er bent. Ben je voor het eerst hier of ben je al bekend?” Met deze woorden opende de pastoor van Lampegat de laatstleden Merkstenen websize Carnavalsmis 2Carnavalsmis. Lampegat heet door het jaar heen Eindhoven. Op een webpagina van Omroep Brabant zien en horen we hoe de pastoor aan het begin van de viering, omringd door de Raad van Elf, de feestvierders zingend welkom heet in zijn kerk.

Polonaise op de klanken van de fanfare, humoristische redevoeringen, maskerades, verkleedpartijen en optochten; daar denken de meeste mensen aan bij Carnaval. In streken die overwegend katholiek zijn, of een katholieke achtergrond hebben, wordt het Carnaval het uitbundigst gevierd. In het Noord-Hollands Noorderkwartier, waar ik vandaan kom, zijn we niet zo van die carnavalsvierders. Behalve tijdens de Kermis, dan wel. We hebben hier nu eenmaal een ander ritme, denk ik. In het zuiden is het traditie, zoals we op de webpagina van Omroep Brabant kunnen zien en horen, om op zondag het Carnaval te beginnen met een Heilige Mis. De Raad van Elf, de Prins of Prinses en zijn of haar wederhelft én de fanfare zitten vooraan op de eerste rij. De overige carnavalsvierders sluiten daarachter aan in hun feestelijke uitdossing.

Plechtige stilte, orgel- en koormuziek, devoot bidden, psalmzingen, lezen uit de Bijbel en een preek vol vermaningen met hel en verdoemenis voor de zondaars en genade voor de vromen; altijd hetzelfde liedje, daar denken de meeste mensen aan bij Kerk, stel ik mij zo voor. Tegenwoordig verklaren meer mensen buiten de kerk te leven dan binnen de kerk. Wat moeten die mensen die buiten de kerk leven wel niet denken wanneer ze naar binnen kijken? Bij gelegenheid van het Carnaval, stromen de kerken op zondag in het zuiden vol. Net als met Kerstmis, in het hele land. Men komt er voor de sfeer, want het is gezellig en het hoort erbij. De kerkklokken klinken vrolijk en mensen worden er van harte welkom geheten, of ze Merkstenen websize Carnaval Lampegatnu voor het eerst daar zijn of al bekend zijn. Het voelt vertrouwd bij de mensen, evengoed.

Dat zie je ook terug in de toenemende populariteit van Allerzielenvieringen. Dan vinden de mensen die een dierbare hebben verloren elkaar in de kerk en op het kerkhof, verenigd in verdriet en herinneringen. Maar ook bij huwelijken, begrafenissen en eerste communievieringen schuiven heel wat familieleden, buren, vrienden en bekenden aan die anders nooit in een kerk komen. Mensen die voor het eerst daar zijn, of er al bekend mee zijn. En wat te denken van de hordes mensen die tijdens een vakantie kerken en kathedralen bezoeken omdat ze een indruk willen krijgen van het Goede, het Ware en het Schone dat in die gewijde ruimtes in kunst en architectuur is uitgedrukt. Zo bezien komen er nog heel wat randkerkelijken, ex-kerkelijken en onkerkelijken bij gelegenheid in kerken. Blijkbaar is er voor hen hier nog genoeg te vinden.

Lees meer: Hallo allemaal...

Een Saab op de A28Websize Mersktenen Oude Saab

Deze week reed ik op de A28 richting Amersfoort, toen een smerige Saab 93 mij inhaalde. Achter het stuur zat een oudere man met een witte baard. Nee, niet in Sinterklaasoutfit. Even later haalde ik hem weer in. Ik reed in cruise control. Dus blijkbaar had Mr. Saab het gas weer even minder ver ingetrapt. Korte tijd later haalde hij me weer in. En zo ging dat een kwartier lang door.

Het bekende gejojo van auto’s die dan weer harder, dan weer zachter rijden. Voor menigeen een ergernis op de weg, dat versnellen en vertragen van medeweggebruikers. Ik zal trouwens niet zeggen, dat ik me er nooit aan schuldig maak.
Vrachtwagenchauffeurs zijn de meest constante rijders vermoed ik. Vanuit de cabines zien die natuurlijk allerlei hilarische manoeuvres van de dinky toys om zich heen. Zij zien ook Jan en alleman met de telefoon bezig vanuit hun mobiele observatiepost. Hún zonde tegen de regels wordt een stuk minder snel waargenomen. Hoewel, soms zie je de grote jongens vervaarlijk slingeren op de weg of wel heel traag inhalen met hun snelheidsbegrenzer. Hang je vijf minuten achter die ene tergend langzaam inhalende vrachtbak.

Websize Merkstenen Erik Krikke en Seven BridgesTerug naar de Saab. Het steeds weer opduikende grijze spook stemde mij tot wat gemijmer over de teloorgang van het degelijke automerk. Langzamerhand zie je echt minder Saabs rondrijden. Jammer, wat mij betreft. Ik snap hem wel, die witte baard, dat hij trouw blijft aan zijn schimmel op vier wielen. Maar hij zou hem wel wat beter mogen poetsen. Hij kan een voorbeeld nemen aan een kameraad van me die oldtimers restaureert. Een tijd lang was hij bezig met zo’n oude rode Saab coupé; totdat die hélemaal top was.

Acht jaar geleden alweer deed Spijkerbaas Victor Muller een verwoede poging Saab van de ondergang te redden.

Het laatste model was echt een strakke bak. Maar het mocht niet baten. Het illustere automerk en tal van banen gingen de mist in. Steeds minder Saabs op de weg en die ongewassen oude baas, die grijze ‘Zwerver Saab’ op de A28 straalde dat verdwijnen uit.

YPR
Dingen komen en gaan. Bij Defensie ook. De YPR deed decennia lang dienst, ook in Afghanistan nog, maar nu is het klaar. Veel zaken verdwijnen sneller van het toneel. De YPR bestrijkt een tijdperk. Goodbye, my friend.

Achteruitkijkspiegel
Ook mensen komen en gaan trouwens. In de carrièrerace halen we elkaar in en vallen weer terug. Enkelingen presteren echt langdurig op het hoogste niveau, zoals tennisser Roger Federer die recent de Australian Open weer won. Maar ook voor hem komt er een leven na de top. Dat is niet altijd gemakkelijk. Sommigen raken de weg kwijt. De sympathieke Wim Kieft schreef een boek over zijn weg. Een paar jaar terug zagen we hem weer op tv, maar hoe is het nu met hem?

Lees meer: Goodbye my friend

In het nieuwe jaar kijk ik in mijn lege GV-agenda. Maagdelijk witte pagina’s staren mij aan, verwachtingsvol. Het komende Websize Merkstenen Church on summit of croagh patrickjaar wordt weer één grote verrassing. Elke week vergezelt een onnavolgbare spreuk mijn handelen. Soms is het een diepe doordenker maar even zo vaak een open deur of klinkklare wartaal.

Wanneer ik de agenda van het afgelopen jaar voor een laatste keer doorblader, valt mijn oog op gebeurtenissen waarvan ik aan het begin van vorig jaar nog onwetend was. Het laat niet onverlet dat een agenda vooral bedoeld is om te plannen, om te ordenen.

Het grootste deel van de agenda zal worden ingevuld met de dagelijkse werkzaamheden; met werk, opleidingen en afspraken. Daartussendoor moffel ik vrije tijd en vakanties. Ik realiseer mij dat het uitgerekend nu de tijd is om juist die vakanties te boeken. In mijn omgeving worden nu de vakantieplannen gesmeed en logies in verre oorden geboekt. Ik lees in mijn oude agenda mijn eigen vakantieplanning van het afgelopen jaar terug. We zijn naar Ierland geweest.

Websize Merkstenen St Patrick Croagh Patrick Credit jemartin03 FlickrIn Ierland staan twee heilige bergen. De bekendste van de twee is Croagh Patrick. Deze meest heilige berg van Ierland is 764 meter in het westen van Ierland in de County Mayo. Hij staat er als een soort diamant, als een piramide met heel gelijkmatige hellingen en was al in heidense tijd een bijzondere cultusplaats. Volgens sommigen kwamen de heidenen bij de berg bij elkaar om de start van het oogstseizoen te vieren. Toen St. Patrick in 441 de berg beklom om daar 40 dagen en nachten te vasten op de top, heette hij nog Mons Egli, of in de lokale taal; Cruachan Aigli. In Ierland wordt de berg ook wel The Reek genoemd.

De laatste zondag van juli wordt Reek Sunday genoemd. Op die dag vindt er op Croagh Patrick een pelgrimstocht plaats waarbij enkele tienduizenden pelgrims de tocht naar boven maken, velen blootsvoets. Daarnaast trekt de berg per jaar ca. 1 miljoen pelgrims die de klim naar boven maken. Op de top van The Reek staat een kapelletje met een spectaculair uitzicht over Clew Bay. Dit is een natuurlijke baai in de Atlantische oceaan waarvan Clare Island de entree vormt. Het verhaal gaat dat er hier voor elke dag van het jaar een eiland is. Gré en ik zijn twee keer naar de top geklommen en hebben er zelfs een Heilige Mis meegemaakt.

Afgelopen jaar stond de andere heilige berg op het programma: Mount Brandon, op het schiereiland Dingle. Een aantal jaren geleden liepen we al eens op een van de hellingen van dit massief; een zacht glooiende met schaapjes en een met witte kruizen gemarkeerde route naar boven.

Inderdaad, het lijkt veel op toeristische informatie. Planning kan niet zonder informatie maar veel blijft altijd onzeker. Dat realiseer ik mij nu, nu de eerste westerstorm van 2018 over de kust raast, terwijl ik dit schijf.

Lees meer: Vakantieplanning