Contact met uw bond
033-4962722


Als ik dit schrijf is het nog november. We hebben zojuist het Militair Requiem gevierd. Ik heb o.a. een anekdote verteld uit de tijd van de Koude Websize KMerkstenen erbil irak 1Oorlog. Het was tijdens de Cubacrisis. Een Russische onderzeeër probeerde de blokkade te doorbreken.

Een Amerikaans schip wierp dieptebommen, niet als aanval, maar als waarschuwing. Door een van de bommen viel echter het hele communicatiesysteem van de onderzeeër uit. Nu waren ze volledig aangewezen op hun eigen noodprotocol. Dat voorzag dat ze bij een aanval hun raketten moesten afschieten.

Wel moest de commandant tezamen met zijn twee hoogste officieren de beslissing nemen. De commandant meende dat de vijandelijkheden waren begonnen en wilde lanceren. De tweede officier weigerde. Wij hebben niets geweten. We leefden rustig verder, onbewust van het feit dat ook ons lot op dat moment in handen lag van één jonge marine officier, ergens diep onder de oppervlakte van de zee; een jonge man die z'n geweten volgde en open was voor de Geest.

Daarover gaat het ten diepste ook met Kerstmis. Christus is gekomen als een Licht in de duisternis van de wereld en van ons eigen hart, schrijft Johannes. Kerstmis is dan ook primair een vraag aan ons allen: aanvaarden we dit Licht, zoals de herders en de wijzen, of wijzen we het af, zoals Herodes.

Webszie KMerkstenen Kath candon church christmas decor 08 5Mensen reageren verschillend, maar kunnen veranderen. Ik las eens het verhaal van een atheïstische Amerikaanse professor, Howard Storm. In z'n colleges spotte hij regelmatig met God en geloof. Een studente besloot voor hem te gaan bidden. Ze hield het jarenlang vol.

Toen werd hij ziek, en zweefde op de rand van de dood. Hij kreeg een 'Bijna dood ervaring'. Hij zag en voelde een grandioos en liefdevol Licht, maar werd steeds dieper getrokken in de duisternis. Paniek overviel hem. Uit zijn kindertijd herinnerde hij zich een gebedje tot Jezus. Hij bad voor het eerst na vele jaren. Ineens stond Jezus naast hem, en trok hem weg voor de poorten van de hel. Daarna werd hij in de geest meegenomen naar andere werelden. Geheimen werden hem geopenbaard. Hij heeft het tot zijn missie gemaakt om de mensheid te doordringen van de realiteit van geestelijke dingen, en noemt de dood een leugen.

Zoals Saulus na zijn aanraking door het Licht op weg naar Damascus, zo werd ook Howard Storm een Paulus. Nu trekt hij de wereld rond om mensen Jezus te leren kennen als hun Redder en Verlosser. Hij is gekomen, zoals de Bijbel zegt, om 'ons te verlossen door de vergeving van onze zonden'. Door zijn menswording, kruis en opstanding, bewerkt Hij niet alleen vergeving, maar neemt ook de consequenties van onze zonden weg door ze zelf te dragen. Dat kan alleen de Zoon van God, de mens geworden liefde, het Kind van Bethlehem.

Daar hebben zelfs de grootste mystici, filosofen en religieuze leiders ons niet veel te bieden. Nu nog staan we in de genade. Eén moment is genoeg Websize Legerbisschop Jos Puntom de hand te grijpen die God ons in Jezus reikt. Wie oprecht het kwaad van zijn leven berouwt en belijdt, en bereid is nieuwe wegen te gaan naar Gods wil, die zal volledige vergeving en verzoening ontvangen. Hij zal gered zijn voor tijd en eeuwigheid. Dat is de belofte die we elk jaar vieren bij de geboorte van onze Verlosser. Moge deze kerst ons allen sterken in de Geest en in de liefde, en ons dichter brengen bij God en bij elkaar. In die zin wens ik u van harte een Zalig Kerstfeest.

Bisschop Jozef Marianus Punt
Legerbisschop


Het is nog naar begin november als ik dit schrijf. Afgezien van de kunstkerstbomen in de bouwmarkt om de hoek herinnert nog weinig aan de komende Kerst. Vreemd om zo lang van tevoren een kerstmeditatie te schrijven. Webszie KMerkstenen burning christmas candles

Aan de andere kant heb ik niets te klagen. Dominees in het voormalige Oost-Duitsland waar ik vaak kwam moesten hun kerstmeditaties al in september af hebben. De staatscensuur moest alles nog kunnen beoordelen. Dan heb ik het over de gewone kerkbladen. Want geestelijk verzorgers in het leger waren daar niet. En er was ook geen onafhankelijke vakbond die voor de belangen van de militairen kon opkomen.

In die kerkbladen kon niet alles geschreven worden. Psalm 18 met het vers “met de hulp van mijn God spring ik over een muur” kon maar beter onbesproken blijven. En ook de oproep aan Abraham “ga uit je land naar het land dat de Heer je zal wijzen” (Genesis 12) was een ingewikkelde tekst in een land dat zijn inwoners belette om in vrijheid te leven en in vrijheid naar andere landen te gaan.

Die tijd ligt al bijna 30 jaar achter ons. Maar vrijheid en beknotte vrijheid zijn blijvend actuele thema’s. Onze krijgsmacht had ooit vooral als taak om dat Oostblok op afstand te houden. Voorbereid op een eventuele aanval van die kant. Nu worden we als militairen vooral ingezet om de internationale rechtsorde te bevorderen. Om er voor te zorgen dat mensen in de grote conflictgebieden van deze wereld iets veiliger en onbezorgder, iets vrijer en zonder dagelijks dreiging kunnen leven. Om met de paradoxale middelen van geweld en dreigen met geweld bij te kunnen dragen aan duurzame vrede.

Websize Kerstaltaar UbelsMilitairen betalen daar een hoge prijs voor. Soms is dat de prijs van hun leven, soms de prijs van hun fysieke of geestelijke gezondheid. Maar ook waar het uiterlijk allemaal goed lijkt te gaan, is vaak de vraag hoe het werk bij Defensie zich verhoudt tot de waardering die we krijgen. Dat kan de waardering van de samenleving zijn, of de letterlijke waardering in de financiële vergoedingen en regelingen. Ook op dat vlak is er dit jaar veel gebeurd. Het jaar 2018 is het jaar geworden van afnemend vertrouwen, ook in de eigen organisatie. Dat voelt bitter, voor alle betrokkenen.

En dan wordt het Kerst, ook weer in 2018. Welk licht gaat er over ons schijnen? Is dat vooral de verlichting als de meesten van ons even alles uit onze handen kunnen laten vallen? Is dat de lichtheid van het samenzijn met familie en vrienden? Met soms ook juist de extra donkere kant als Kerst voor het eerst moet worden gevierd zonder die ene, die je aan de dood of aan het leven hebt verloren?

‘Ga uit uw land naar het land dat de Heer u wijzen zal.’ De woorden aan Abraham keren terug in de woorden aan de wijzen uit het Oosten. Ga op weg, volg de ster, en aanschouw het nieuwgeboren kind dat de wereld komt verlichten. Hoe wordt dat tegen jou gezegd, in deze dagen? Wat is het land dat je mag verlaten, en wat het land dat je gewezen wordt? Waar was je eigenlijk naar onderweg, en ligt ‘thuis’ misschien nog steeds ergens voor je in plaats van achter je? Kun je gedreven worden door nieuwsgierigheid naar wat komt, in plaats van vasthouden aan wat was? Is er een houding van ontvankelijkheid en vertrouwen mogelijk die je behoedt om wantrouwend of zelfs cynisch in het leven te staan, uiteindelijk ook ten aanzien van de Defensie-organisatie?

Met de hulp van God spring ik over een muur, zegt de Psalm. Een wonderlijk beeld. Kan een gelovig mens dingen die een ander niet kan? En zit dat dan in unieke prestaties? Of heeft ook dat met vertrouwen te maken? Betekent Kerst niet allereerst dat God zelf over de muur springt die wij mensen opbouwen om buiten ons te houden wat ons niet zint, om onze tekortkomingen te verbloemen, om ons in te kapselen in ons eigen gelijk en in ‘ik heb de ander niet nodig’. Jezus van Nazareth, in wie God in onze wereld wordt geboren, in wie Hij onverwacht over onze muur heen springt, heeft ons een andere manier van leven geleerd en voorgeleefd. Hij komt ons daarin zo ánders tegemoet dat mensen die Hem ontmoeten blijken te kunnen veranderen, innerlijke vrede vinden en vredestichten. Dat is het wonder van Kerst. Ik hoop altijd dat het paradoxale werk dat wij als militairen doen uiteindelijk ook daar mee te maken zal hebben: dat er een verband is tussen de innerlijke vrede die God in ons brengt en de grote vrede in al die gebieden waar mensen lijden onder onrecht en geweld, en waar wij iets van verlichting brengen door onze missies.

Misschien blijft u met Kerst gewoon in ons land, misschien volgt er straks een mooie kerstvakantie elders en volgt u ook in die die zin de roep om er Websize Krijgsmachtpredikant Ids Smedemauit te breken. Ik ben dankbaar voor de vrijheid waarin we daar zelf keuzes in mogen maken. In ieder geval hoop ik dat Kerst 2018 u dichter bij u zelf brengt, en vooral bij datgene in uw zelf wat u moed en vertrouwen geeft om met uw naasten, maar ook met uw collega’s bij Defensie een goed 2019 in te gaan.

In die zin wens ik u een gezegend kerstfeest toe.

Ds. Ids Smedema,
Predikant-secretaris Protestantse Geestelijke Verzorging

Als routinematig werk leidt tot dodelijke vervelingWebsize Burn Out Bore Out cirquedesprit Fotolia.com

Ik ontmoette hen in een themaconferentie op het Vormingscentrum Beukbergen van de krijgsmacht. Het thema was conflicthantering, zoiets als hoe je jezelf blijft in een conflict op het werk of hoe je effectief ‘nee’-zegt. Ik mocht mij daar oriënteren op het onderwerp en sprak daartoe met een aantal deelnemers.

Het duurde even voordat het ijs was gebroken; de ochtend werd gevuld met kennismaken, met elkaar en met het thema waar de deelnemers op hadden ingeschreven. Soms klonk er door de gespannen luchtigheid heen, de werkelijke reden van deelname. Het waren geen geïnteresseerden, zoals ik. Deze mensen worstelden daadwerkelijk met conflicten, thuis of op de werkplek. In de inleiding kwam het ter sprake, dat waar mensen samenwerken meningsverschillen ontstaan, want er zijn soms tegenstrijdige belangen. Collega’s hebben verschillende interesses en blijkbaar is strijd onvermijdelijk waar mensen samenwerken.

Mijn interesse als toehoorder bij deze conferentie was gewekt door mijn pastoraat als vlootaalmoezenier. Het was mij opgevallen dat zelfs gedreven en loyale defensiewerknemers er doorheen konden zitten. Deze collega’s functioneren meestal op een hoog energieniveau en kunnen veel hebben. Ze schoven bij mij aan wanneer veiligheid of zekerheid wegvielen. Geestelijk verzorgers zijn zich ervan bewust dat relatieproblemen, gezondheid of een slechte beoordeling vaak de druppel zijn die de emmer doet overlopen en een mens kunnen breken.

Websize Merkstenen Beukbergen Huis ter HeideIk sprak mensen over reorganisaties en het hoge tempo van veranderingen. Leidinggevenden lopen zelf vaak achter de feiten aan en veroorzaken hiermee onduidelijkheid en richtingloosheid. Bij medewerkers die hiervoor gevoelig zijn, kan dat tot overbelasting en overspannenheid leiden. Door onduidelijkheid en onzekerheid ontstaan spanningen. Ik sprak met militairen over hun zorgen voor de toekomst of dat ze zich niet meer senang voelden in de veranderende situatie.

Op de werkplek speelt constant een dynamiek die ertoe leidt dat individuele mensen onbewust worden opgescheept met leed dat niet van hen is. Dat leed of ongenoegen heeft over het algemeen niets te maken met deze persoon zelf, maar hij of zij krijgt hier wel klachten van. Ik heb geleerd dat mensen het lot van de ander kunnen meedragen en er uiteindelijk onder gebukt kunnen gaan.

Tijdens de conferentie op het vormingscentrum leerden de deelnemers om de confrontaties op het werk te analyseren, wat hun rol was in het conflict. Er werd ingehaakt op de sterke punten van de persoon en waardoor men vaak onnodig geïrriteerd raakte.

Lees meer: 'Bore-out': de nieuwe burn-out 

In 1987 werd ik lid van de Elfstedenvereniging. Na twee Elfstedentochten had het virus mij helemaal te pakken. Maar nu, in 2018 heb ik het Ws Merkstenen Van der Weijden BolswardElfstedenkruisje nóg niet te pakken. In Brabant had ik alleen op heidevennetjes geschaatst. In de winter van 1979 ontfermde ik mij over het ijs in het Apeldoorns Kanaal. Een paar jaar later leerde ik een fraaie Friezin kennen. Daardoor maakte ik de edities van ’85 en ’86 van dichtbij mee, bij Bartlehiem.

Aan de Oudkerkervaart zagen we Evert van Benthem en zijn kornuiten voorbijglijden. Dries van Wijhe schaatste in de tweede groep achter de kopgroep van vier. Dolle Dries hing achteraan en riep: ‘Hoe ver is het nog?’ Hoe gek je ook van schaatsen bent, op gegeven moment kun je alleen maar verlangen naar de finish. Dat was in 1985. Een jaar later was van Benthem net los van Rein Jonker en begon voor Oudkerk zijn tweede solo, dit maal tot de eindstreep. Sinds 1987 mocht ik elk jaar mee loten voor deelname, en zo stond ik 4 januari 1997 chagrijnig langs de kant: uitgeloot. Intussen is niet meer de vraag of Boersma nog een keer de tocht der tochten gaat rijden, maar of die überhaupt nog komt, de Elfstedentocht.Ws Merkstenen Kaart 11stedenzwemtocht

Ws Merkstenen Blauwe diesel foto futurefuels 1Elfwegentocht
Komt die nog een keer, de wintervariant? Juist in Friesland zijn ze dit jaar begonnen met het verkopen van blauwe diesel in de strijd tegen CO2 opwarming, een niet fossiele variant. Onder de vlag ‘Elfwegentocht’ werd dit jaar campagne gevoerd om Friesland als eerste energieneutraal te maken in het verkeer.

Het is wel treffend, dat na een kneiterhete zomer een andere Elfstedentocht alle aandacht heeft opgeëist: de #11stedenzwemtocht van Maarten van der Weijden. Het spektakel van de ijsvrije variant. Gek genoeg is gevaar voor onderkoeling een groot struikelblok als je 60 uur in het water gaat liggen. Ook in de zomer.

Reuzen van Leeuwarden
Maarten voert een andere campagne: hij haalt alles uit de kast om geld in te zamelen voor KWF Kankerbestrijding.

In het weekend dat de Reuzen door Culturele Hoofdstad Leeuwarden stapten, stapte Maarten van der Weijden het water in voor een reuzeklus: het ZWEMMEN van de Elfstedentocht. In van der Weijden komen twee natuurlijke aandachttrekkers samen: topsport en de spannende strijd tussen ziekte en gezondheid. Alleen al uit oogpunt van sport is de prestatie van Maarten van der Weijden om de Elfstedentocht te zwemmen een ongekend hoogtepunt, heroïsch. Wat een wilskracht om deze zelfbedachte uitdaging op te pakken en zo 165 km aan één stuk door te zwemmen tot je misselijk uit het water wordt gehaald. Ik zeg: ‘de strijd tussen ziekte en gezondheid’, maar het motto van de ultrasporter luidde: ‘It giet oan tegen kanker’. Het gaat dóór tegen kanker. Hoe vaak is deze ziekte niet de baas en maakt mensen tot verdrietige verliezers?
Ws Merkstenen Van der Weijden It Giet Oan
DRIJFveren
Met zijn rondje Friesland beeldt Maarten ook uit hoe stevig de strijd op alle fronten is.   Individueel, als kanker in je leven komt is het meestal een loodzware marathon. De strijd van patiënten en hun dierbaren wordt zo met deze monstertocht gesymboliseerd. Het lange traject van uitputtend ziekzijn, waarin allerlei stations worden gepasseerd. De Volkskrant kopte vanmorgen: ‘Het lijden van Maarten van der Weijden’. Hij heeft zelf leukemie gehad en weet wat het is en ging ook nu tot het gaatje.

Lees meer: Hot summer 11stedenzwemtocht 

Havenbezoeken zijn dankbare onderwerpen voor uw columnist. Op zee maken we nu eenmaal weinig mee. Het is werk en op zee is elke dag hetzelfde. We zitten op een boot waar we niet van af kunnen met altijd dezelfde mensen en dezelfde tijdschriften van enkele weken oud. Onze wereld houdt op bij het hekwerk: Tot zover kunnen we komen.

Daarom trek ik, eenmaal tegen de kant, mijn door de baas verstrekte wandelschoenen aan en zet het op een lopen. Weg van het schip, weg van de routine en bovenal weg van het werk. Dat werk bestond dat jaar uit het opwerken van het schip tijdens de NOST vanuit de marinebasis Devonport in Plymouth in Zuid-Engeland.Wv Merkstenen Buckfast Abbey

In een dorpje in Devon, in het zuidwesten van Engeland, genaamd Buckfastleigh, staat een bijzondere tombe. Deze staat over het graf van een zekere Richard Cabell Esquire, een plaatselijke landjonker. Cabell had de kwaadaardige reputatie dat hij zijn ziel aan de duivel had verkocht en bij leven het monsterlijke kwaad personifieerde. Hij was berucht om zijn immoraliteit en het gerucht ging dat hij zijn vrouw had vermoord. Zelf legde hij waarschijnlijk het loodje in 1677.

Hij lag oorspronkelijk in een gewoon graf. Na verloop van tijd kwamen er verontrustende meldingen. Rond zijn laatste rustplaats verzamelden zich zijn jachthonden die na zijn dood verwilderden. Het ging van kwaad tot erger en men meende hem jaarlijks rond zijn sterfdag te zien verschijnen, zwervend op de Moor aan het hoofd van een roedel hellehonden. Om zijn onrustige geest gevangen te houden, bouwden de godvruchtige inwoners van het dorp zogezegd een stevige tombe om het graf heen.

Deze legende vormde één van de inspiratiebronnen van Arthur Conan Doyle toen hij The Hound of the Baskervilles schreef. Ik heb het eens in één adem uitgelezen, voor school, in het Engels. Ik vond het toen al magistraal geschreven en met deze sfeerbeschrijving van het mysterieuze en beklemmende hoogveengebied op een romantische manier genesteld in mijn geheugen toog ik na vastwerken naar Buckfastleigh.

Onder het mom van “Ik ben er nu toch”.

Lees meer: Voetknecht

Merkstenen Ws Cover omslag Milgrams boekIk heb dit stukje geschreven in de week tussen Hemelvaart en Pinksteren.

De parate kennis van de betekenis van deze feestdagen is tegenwoordig wat weggezakt. We begrijpen nog net dat je moet oppassen om elkaar ‘prettige hemelvaart’ toe te wensen, omdat dat ook als verwensing kan worden opgevat. Goed om e.e.a. weer eens wat op te frissen.

Onlangs had ik een GV-bijeenkomst met een groep infanteristen in opleiding. Met de 4 mei herdenkingen nog vers in het geheugen, hebben we ons bezig gehouden met de vraag hoe het toch mogelijk is dat mensen elkaar de gruwelijkste dingen kunnen aandoen. Die vraag blijft toch telkens hangen als je je verdiept in (een stukje van) de geschiedenis van WOII. Het meedoen, het verraad, het wegkijken, de mensonterende daden.

Voor de gelegenheid had ik het Milgramexperiment weer eens van stal gehaald. Grappig om te zien dat die gedateerde beelden uit de jaren zestig, de jongeren van nu nog steeds kunnen boeien. Het blijft een opzienbarend verhaal (ook al valt er vast het nodige op dit experiment af te dingen).

We hebben het gehad over ‘volgen of zelfstandig beslissen’, en welke van deze twee een militair het meeste nodig heeft. Over zo’n verschijnsel als groepsdruk en groepsloyaliteit. Over zwijgen over dingen die niet kunnen uit een soort trouw aan de groep of lijfsbehoud. Over de behoefte die mensen hebben aan leiding en daarmee de verantwoordelijkheid van leiders. Over pesten en subtiel uitsluiten. Over de motieven van daders en die van zwijgzame toekijkers.

De bezinning alleen kan denk ik al vormend zijn.

Later las ik nog wat meer over de achtergronden van dat Milgramonderzoek.

Lees meer: 'Prettige hemelvaart!'